De viering van Sinterklaas en het ontvangen van Sinterklaascadeautjes

Ieder jaar vieren we in Nederland op of rond 5 december het Sinterklaasfeest. Dit traditionele feest staat in het teken van het krijgen van Sinterklaascadeautjes, maar er gaat een hele geschiedenis aan vooraf. Wie kent niet Sinterklaas, ook wel Sint Nicolaas en zijn trouwe knechten de zwarte pieten? Sinterklaas wordt overigens niet alleen gevierd in Nederland, maar ook in de Duitse grensregio’s, België, Aruba en Suriname. In andere vormen is Sinterklaas als Christelijke feestdag te vinden door heel Europa. Wat gaat er allemaal vooraf aan Sinterklaasavond en wat maakt de Sinterklaassfeer zo speciaal?

Een korte geschiedenis van Sinterklaas

Sinterklaas wordt in veel Europese landen gevierd als Sint Nicolaasdag; een heilige die zo rond de 3e of 4e eeuw na Christus zou hebben geleefd in de gebieden van het huidige Turkije. Op 5 december vieren we hier de gedenkdag van de heilige Sint Nicolaas van Myra. Als eerste werd deze heilige geeerd in Oost-Europa binnen de Oosterse Orthodoxe kerk; later toen Sint Nicolaas schutspatroon van de zeevaart werd breidde de verering zich uit naar landen aan de kust van West-Europa en tevens Midden-Europa. Sint Nicolaas zou verder als kindervriend worden gezien als gevolg van het tot leven wekken van drie kinderen die al voor dood waren opgeschreven. Zijn verering wordt in Nederlandstalige gebieden gevierd in de vorm van het geven van Sinterklaascadeautjes.

De intocht van Sinterklaas

In veel Europese landen is de viering van Sint Nicolaasdag vastgesteld op 6 december, maar in Nederland vieren we dit op 5 december. De eerste perikelen van Sinterklaas zijn te vinden bij de intocht. Deze intocht van Sinterklaas vindt plaats op de eerste zaterdag na 11 november; de viering van Sint-Maarten, een andere traditioneel heilige dag op de Europees-Christelijke kalender. De officiële intocht van Sinterklaas vindt ieder jaar plaats op een andere plek in Nederland, maar onofficiële intochten vindt je door het hele land. Wist je trouwens dat de allereerste intocht van Sinterklaas in Nederland werd gehouden in Venray in het jaar 1888?

De intocht is voor kinderen tevens het sein om hun schoen te mogen zetten en dit doet men doorgaans bij een kachel of open haard. Volgens de overlevering komt zwarte piet namelijk via de schoorsteen naar binnen. De kinderen zetten doorgaans een wortel in hun schoen voor het paard van Sinterklaas Amigo, waarna zwarte piet als beloning de schoenen vult met pepernoten en meer zoetigheid. Ook hooi, een tekening voor Sinterklaas of suikerbrood zijn typische presentjes die kinderen in hun schoen kunnen zetten en die door Sinterklaas en de zwarte pieten zeker worden gewaardeerd.

De sfeer van Sinterklaas

Het Sinterklaasfeest is voornamelijk een volksfeest voor de kinderen. Sinterklaas zorgt als kindervriend volop voor Sinterklaascadeautjes en andere zoete verrassingen. De hele aanloop naar het Sinterklaasfeest wordt voorafgegaan aan diverse Sinterklaas journaals en ook op scholen en verenigingen wordt veel aandacht besteedt aan de voorbereiding van het officiële Sinterklaasfeest. De spanning en sfeer van het Sinterklaasfeest bouwen zich gedurende een periode van drie weken flink op tot de officiële viering van het Sinterklaasfeest op pakjesavond. Volgens de overlevering sprint zwarte piet van dak naar dak om de zak met cadeautjes bij ieder huis naar te zetten. Ook op scholen en bij bedrijven wordt ruimschoots stilgestaan bij de viering van Sinterklaas. Bij bedrijven van ouders mogen kinderen bijvoorbeeld op het podium komen bij Sinterklaas en wordt gezorgd dat ieder kind een cadeau krijgt, vooral vanuit de gedachte dat ook kinderen uit armere gezinnen een cadeau konden krijgen.

Liedjes voor- en tijdens het Sinterklaasfeest

Zowel bij het zetten van de schoen als bij het vieren van het Sinterklaasfeest kennen we de traditionele Sinterklaasliedjes die bijdragen aan de echte Sinterklaassfeer. Kinderen oefenen deze liedjes samen op school of thuis met hun ouders. Voor kinderen is dit de manier om Sinterklaas en zwarte piet thuis uit te nodigen om langs te komen; hoe harder de liedjes worden gezongen, hoe groter de kans dat de Sint en zijn zwarte pieten het horen. Enkele van de traditionele Sinterklaasliedjes zijn:

  • ‘Zie, ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan’
  • ‘Oh kom toch eens kijken, wat ik in mijn schoentje vind’
  • ‘Sinterklaas, wie kent hem niet; Sinterklaas, Sinterklaas en natuurlijk zwarte piet’
  • ‘Zie de maan schijnt door de bomen, makkers! Staakt uw wild geraas’
  • ‘Sinterklaas kapoentje’

De oudste van deze Sinterklaasliedjes stammen al uit de 16e en 17e eeuw, hoewel de tekst toen enigszins anders was en vooral meer gericht was op de heilige status van Sint Nicolaas.

‘Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe’

Eén van de meest gehoorde uitspraken tijdens het Sinterklaasfeest is wel ‘wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe’. Het wordt aangenomen dat diegene die voorafgaand of tijdens het Sinterklaasfeest stout is geweest meegaat in de zak van Sinterklaas terug naar Spanje. De reden achter deze uitspraak is te herleiden naar de Christelijke oorsprong van Sint Nicolaas. De uitspraak valt wat dat betreft in dezelfde categorie als ‘wie goed doet, goed ontmoet’ óf ‘god fearing’ zoals de Amerikanen het zouden zeggen. Het draagt bij aan de naastenliefde voorafgaand en tijdens Sinterklaas en dat is ook één van de belangrijkste elementen van de traditionele Sinterklaassfeer zoals wij die kennen.

Het maken van gedichten

Eén van de vaste gebruiken tijdens het Sinterklaasfeest is het schrijven van gedichten. Men deed dit voorheen voornamelijk voor kinderen en het had een opvoedende rol, ofwel in deze gedichten werd op een ludieke manier gezegd dat kinderen hun broertje of zusje moesten liefhebben of zich goed moesten gedragen op school. De eerste gedichten werden geschreven zo in de eerste helft van de 19e eeuw en tegenwoordig zijn ook volwassen mensen onderdeel van het schrijven van gedichten. Steeds vaker wordt hierbij op een grappige én serieuze manier teruggekeken op het afgelopen jaar.

Sinterklaasavond

De officiële afsluiting van de periode van Sinterklaas vindt plaats op Sinterklaasavond. Op deze avond krijgen alle kinderen die Sinterklaas vieren cadeaus, staan de sfeervolle Sinterklaasliedjes op en worden gedichten voorgelezen. Uiteraard staat deze avond in het teken van gezelligheid en zullen zoetigheden zoals pepernoten en schuimpjes op tafel staan. Sinterklaas is één van de oudste en meest traditionele feesten van Nederland en daarbij ook erfgoed van de Nederlandse gebruiken. Miljoenen mensen in Nederland én daarbuiten vieren jaarlijks Sinterklaas om de Goedheiligman te eren.

Bekijk ook https://www.sinterklaasfan.nl/ voor meer leuke ideeën en cadeautjes!